Geniş Kurgusal Örnek Olaylar

Bu bölümde arabuluculuk sürecinin gerçek hayatta nasıl ilerleyebileceğini gösteren altı geniş örnek bulunmaktadır. Örnekler hukuki sonuç ezberletmek için değil; hazırlık, müzakere, teklif ve anlaşma kurma yöntemlerini göstermek için tasarlanmıştır.

Bu bölümdeki bütün kişiler, şirketler, taşınmazlar, tutarlar ve olaylar tamamen kurgusaldır. Gerçek kişi, kuruluş veya dosyalarla bağlantıları yoktur. Tutarlar örnek hesap amacıyla kullanılmıştır.

Her örnekte farklı bir çözüm yolu gösterilmiştir. Arabuluculukta aynı tür uyuşmazlığın mutlaka aynı sonuçla biteceği düşünülmemelidir.

Örnek 1 — İşçilik alacağı ve işe dönüş yerine ekonomik çözüm

Olay

Elif, kurgusal Vadi Yazılım AŞ’de dört yıl çalışmıştır. İş sözleşmesi performans gerekçesiyle sona erdirilir. Elif, gerçek nedenin yöneticisiyle yaşadığı görüş ayrılığı olduğunu düşünür. Fazla çalışma, kullanılmayan yıllık izin, prim ve işe iade talepleri bulunduğunu söyler.

Şirket, performans değerlendirmelerinin yazılı olduğunu; fazla çalışmaların bordroya yansıtıldığını ve primin şirket hedeflerine bağlı bulunduğunu savunur.

Başvuru öncesi hazırlık

Elif ve avukatı şu belgeleri toplar:

• İş sözleşmesi
• Fesih bildirimi
• Bordrolar ve banka kayıtları
• Yıllık izin formları
• Prim yazışmaları
• Mesai saatlerini gösterebilecek e-postalar
• Performans değerlendirmeleri

Şirket ise özlük dosyasını, ücret kayıtlarını, izin belgelerini ve yönetim kararını hazırlar.

Her iki taraf da işe iade süresinin özel ve kısa olduğunu bildiği için başvuru ve sonraki dava sürelerini ayrıca takvimlendirir.

İlk toplantı

Elif toplantıya avukatıyla, şirket ise insan kaynakları yöneticisi ve özel yetkili avukatıyla katılır. Şirket temsilcisinin 500.000 TL’ye kadar ödeme anlaşması yapma yetkisi vardır; daha yüksek tutar için yönetim onayı gerekmektedir.

Elif başlangıçta işe dönmek istediğini söyler. Özel görüşmede ise aynı yöneticiyle çalışmanın gerçekçi olmadığını, asıl ihtiyacının yeni iş bulana kadar ekonomik güvence ve işten ayrılış kaydının doğru düzenlenmesi olduğunu açıklar.

Uyuşmazlığın parçalara ayrılması

Taraflar dosyayı şu başlıklara ayırır:

1. Feshin geçerliliği ve işe iade riski
2. Yıllık izin hesabı
3. Fazla çalışma
4. Prim
5. İşten ayrılışla ilgili belge ve kayıtlar
6. Ödeme zamanı

Yıllık izin günleri konusunda belgeler karşılaştırılınca taraflar büyük ölçüde aynı hesaba ulaşır. Fazla çalışma ve prim ise ciddi biçimde tartışmalıdır.

Teklif süreci

Elif, bütün talepler için yüksek bir toplu ödeme ister. Şirket yalnız yıllık izin tutarını kabul eder. Arabulucu, tarafların rakam yerine hesap varsayımlarını açıklamasına yardımcı olur.

Şirket, işe dönüş yerine dört aylık ücret karşılığı ek ödeme; tartışmasız izin alacağı ve belirli prim ödemesi teklif eder. Elif, ödeme tek seferde yapılırsa ve çalışma belgesi konusunda anlaşılırsa tutarı değerlendirebileceğini söyler.

Sonuç

Taraflar kısmi belirsizlikleri sulh yoluyla kapatan bir toplam tutarda anlaşır. Metinde:

• Her alacak kaleminin niteliği
• Brüt ve net ayrımı
• Vergi ve prim kesintileri
• Ödeme tarihi ve banka hesabı
• İşe başlatmama ve boşta geçen süre taleplerinin anlaşmadaki yeri
• Çalışma belgesinin içeriği
• Anlaşmanın kapsadığı dönem

açıkça gösterilir.

Çıkarılacak ders

Tarafın ilk söylediği talep ile gerçek ihtiyacı aynı olmayabilir. İşe dönüş talebi, bazen ekonomik güvence ve mesleki itibar ihtiyacını ifade eder. Bununla birlikte işçilik hakları hesaplanmadan genel bir “her şey dâhil” rakam kabul edilmemelidir.

Örnek 2 — Ticari alacakta nakit yerine teminatlı ödeme planı

Olay

Kurgusal Mercek Ambalaj Ltd., kurgusal Kuzey Gıda AŞ’ye ambalaj malzemesi satmıştır. Faturaların toplamı 2.400.000 TL’dir. Kuzey Gıda, ürünlerin bir bölümünün baskı hatalı olduğunu ve yeniden üretim nedeniyle zarara uğradığını söyler. Mercek Ambalaj, teslim tutanaklarında itiraz bulunmadığını savunur.

Taraflar sekiz yıldır çalışmaktadır. Dava açılması ticari ilişkiyi tamamen bitirebilir.

Hazırlık

Mercek Ambalaj:

• Sipariş formlarını
• Faturaları
• Teslim kayıtlarını
• Cari hesap ekstresini
• Vade ve faiz hesabını

hazırlar.

Kuzey Gıda:

• Hatalı ürün fotoğraflarını
• Müşteri şikâyetlerini
• Yeniden üretim faturasını
• İade yazışmalarını
• Nakit akış planını

getirir.

Yetki sorunu

İlk toplantıya Kuzey Gıda’nın satın alma müdürü gelir. Ancak borç kabulü ve teminat verme yetkisi yoktur. Toplantı, karar yetkili mali işler yöneticisinin katılacağı tarihe ertelenir.

Bu gecikme, yetki kontrolünün toplantıdan önce yapılması gerektiğini gösterir.

Müzakere

Taraflar önce ürün kalitesini tartışır. Ortak seçilen bağımsız uzman, bütün sevkiyatın değil yaklaşık yüzde 12’lik bölümün baskı standardından saptığını bildirir.

Mercek Ambalaj, ana paradan sınırlı indirim yapmayı; Kuzey Gıda ise uzun vade ister. Alacaklı, şirketin mali durumundan endişelidir.

Seçenek üretimi

Taraflar şu seçenekleri karşılaştırır:

• Peşin ödemede yüksek indirim
• Kısa vadede düşük indirim
• Uzun vadede teminat
• Hatalı mal bedelinin mahsup edilmesi
• Yeni siparişlerle borcun bir bölümünün dengelenmesi

Sonunda 300.000 TL mahsup, kalan tutarın altı taksitte ödenmesi ve ilk üç taksit için banka teminatı üzerinde anlaşılır.

Anlaşma metni

Metinde:

• Kabul edilen ana para
• Mahsup edilen ayıplı ürün bedeli
• Her taksidin tutarı ve vadesi
• Teminat mektubunun bankası, tutarı ve süresi
• Gecikme hâlinde kalan borcun durumu
• Yeni siparişlerin bu borçtan bağımsız olduğu
• Masraf ve arabuluculuk ücretinin paylaşımı

yazılır.

Çıkarılacak ders

Ticari uyuşmazlıkta en yüksek rakam her zaman en iyi teklif değildir. Tahsil edilebilir, güvenceli ve işletmenin devamını sağlayan plan daha değerli olabilir.

Örnek 3 — Tüketici uyuşmazlığında doğru başvuru yolu

Olay

Mina, kişisel kullanımı için kurgusal bir mağazadan akıllı ev sistemi satın alır. Ürünler kurulduktan sonra sistem sık sık kapanır. Satıcı cihazların sağlam olduğunu, sorunun Mina’nın internet bağlantısından kaynaklandığını söyler.

Mina, sistemin sökülmesini ve bedelin iadesini ister.

İlk hukuki yol kontrolü

Uyuşmazlığın değeri başvuru yılı için tüketici hakem heyeti sınırının altındadır. Bu nedenle Mina’nın doğrudan tüketici davası açmadan önce arabulucuya gitmesi gereken bir dosya olduğu varsayılmaz. Doğru kanuni yol tüketici hakem heyeti başvurusudur.

Taraflar yine de ticari ilişkiyi hızlı çözmek amacıyla gönüllü görüşme yapmayı kabul eder. Mina, hakem heyeti süresini ve başvuru hakkını kaybetmediğinden emin olmak için hukuki bilgi alır.

Teknik inceleme

Kurulum şirketi, satıcı ve Mina farklı nedenler ileri sürer. Ortak seçilen teknik uzman:

• İki cihazın yazılımının güncel olmadığını,
• Modemin kapsama alanının yetersiz olduğunu,
• Kurulum yerlerinden birinin teknik öneriye aykırı olduğunu

belirler.

Sorunun tek bir tarafın davranışından kaynaklanmadığı anlaşılır.

Çözüm

Satıcı cihaz yazılımını ve bir ürünü ücretsiz değiştirir. Kurulum şirketi cihazın yerini değiştirir. Mina uygun modem almayı kabul eder. Sistem iki haftalık deneme süresinde çalışmazsa bedelin belirlenen bölümünün iade edilmesi kararlaştırılır.

Anlaşma ayrıntıları

• Değiştirilecek cihazın seri ve model bilgisi
• Kurulum tarihi
• Modemi kimin sağlayacağı
• Deneme süresinin başlangıcı
• Başarısızlık ölçütü
• İade tutarı ve tarihi
• Sökme ve kargo giderleri

belirlenir.

Çıkarılacak ders

Önce doğru başvuru yolu bulunmalıdır. Ayrıca teknik tüketici uyuşmazlıklarında “ürün ayıplı” veya “kullanıcı hatası” biçimindeki iki seçenekli yaklaşım, sorunun birleşik nedenlerini kaçırabilir.

Örnek 4 — Kira uyuşmazlığında tahliye ve borcun birlikte çözülmesi

Olay

Kerem, kurgusal bir işyerinde kafe işletmektedir. Son dört ayın kirasının bir bölümünü ödeyememiştir. Kiraya veren Derya, tahliye ve borcun tamamını ister. Kerem bölgedeki yol çalışması nedeniyle müşteri sayısının düştüğünü, üç ay içinde işletmeyi başka yere taşıyabileceğini söyler.

Hazırlık

Derya:

• Kira sözleşmesini
• Banka kayıtlarını
• İhtarları
• Aidat dökümünü
• Aylık borç hesabını

hazırlar.

Kerem:

• Yaptığı ödemeleri
• Depozito kaydını
• Taşınma tekliflerini
• Yeni işyeri için ön sözleşmeyi
• Ödeyebileceği taksit planını

getirir.

Hesabın düzeltilmesi

Derya’nın toplam hesabında kiracının yaptığı bir ödeme görünmemektedir. Ayrıca aidat ile kira artış farkı aynı satırda toplanmıştır. Taraflar hesabı ay, ana para ve yan gider bazında yeniden düzenler.

Menfaatler

Derya’nın temel ihtiyacı işyerini boş ve borçsuz teslim almaktır. Kerem’in ihtiyacı, müşteri ve ekipman kaybetmeden planlı taşınmaktır.

Hemen tahliye talebi ile uzun süre kalma isteği arasında şu seçenek kurulur:

• Üç aylık kesin tahliye takvimi
• Bu dönemde düzenli kullanım bedeli
• Geçmiş borcun altı taksitte ödenmesi
• Depozitonun hasar kontrolünden sonra mahsup edilmesi
• Anahtar teslim tutanağı

Anlaşma

Metinde tahliye günü ve saati, anahtar teslim yeri, sayaç değerleri, demirbaşlar, her taksit, ödeme hesabı ve gecikme sonucu yazılır. HUAK 18/B kapsamındaki anlaşma için zorunlu icra edilebilirlik şerhi alınması planlanır.

Çıkarılacak ders

“Tahliye mi, para mı?” sorusu çoğu zaman yanlış ikilemdir. Taraflar tahliye, cari kira ve geçmiş borcu tek uygulanabilir takvimde çözebilir.

Örnek 5 — Miras taşınmazında ortaklığın anlaşmayla sona ermesi

Olay

Kurgusal bir ailede dört kardeşe iki daire ve bir tarla miras kalır. Aylin şehir merkezindeki dairede yaşamaktadır. Selçuk tarlayı işlemektedir. Nevin ve Ozan bütün malların satılmasını ister.

Taraflar yıllardır “Herkes eşit pay sahibi” cümlesi üzerinden tartışmakta, malların değer farkını hesaba katmamaktadır.

Hazırlık

• Mirasçılık belgesi alınır.
• Güncel tapu kayıtları çıkarılır.
• İpotek ve haciz olmadığı doğrulanır.
• İki daire ve tarla için ayrı değerleme yapılır.
• Tarım arazisinin bölünme ve devir koşulları araştırılır.
• Geçmiş kira ve tarımsal gelir kayıtları toplanır.

İlk teklif

Aylin oturduğu daireyi, Selçuk tarlayı almak ister. Diğer daire satılacaktır. Ancak bu dağılım pay değerlerini eşitlememektedir.

Denkleştirme planı

Taraflar değer tablosu hazırlar:

Toplam değer ve paylar üzerinden Aylin ile Selçuk’un yapacağı denkleştirme ödemeleri hesaplanır. Diğer dairenin satış geliri Nevin ve Ozan’ın paylarına öncelikle mahsup edilir.

Uygulama sırası

1. Değerlemeler kabul edilir.
2. Denkleştirme için banka teminatı hazırlanır.
3. Taşınmaz devrini içeren anlaşma düzenlenir.
4. İcra edilebilirlik şerhi alınır ve karar kesinleştirilir.
5. Tapu tescilleri yapılır.
6. Diğer daire belirlenen asgari fiyatla satışa çıkarılır.
7. Gelir ve masraflar tabloya göre dağıtılır.

Çıkarılacak ders

Eşit pay, her malın fiziksel olarak eşit bölünmesi demek değildir. Birden fazla mal, değerleme ve denkleştirme ödemesiyle ekonomik olarak paylaşılabilir.

Örnek 6 — Taşınmaz devri ve geçit hakkının birlikte düzenlenmesi

Olay

Kurgusal iki komşu parselden biri yola doğrudan çıkamamaktadır. Malik Zeynep, yıllardır Mehmet’in tarlasındaki toprak yolu kullanır. Mehmet tarlasını satmak istediğinde kullanımın sona ermesini ister. Zeynep ise başka ulaşım olanağının çok pahalı olduğunu söyler.

Aynı zamanda Mehmet, sınırdaki küçük bir arazi parçasının fiilen Zeynep’in bahçesi içinde kaldığını fark eder.

Teknik hazırlık

Taraflar harita mühendisine:

• Kadastro sınırını,
• Fiilî kullanım alanını,
• Alternatif geçit güzergâhlarını,
• Yol genişliği ve eğimini

ölçtürür.

İmar ve tarım mevzuatı bakımından ilgili kurum görüşlerinin gerekip gerekmediği araştırılır.

Seçenekler

• Mevcut yolun aynen devamı
• Daha kısa yeni güzergâh
• Belirli süreli kişisel kullanım izni
• Tapuda sürekli geçit hakkı
• Sınırdaki küçük parçanın Zeynep’e devri
• Kullanım ve bakım bedeli

Taraflar, yeni güzergâhta tapuda geçit hakkı kurulması ve fiilen bahçede kalan küçük parçanın Zeynep’e bedelle devri üzerinde anlaşır.

Metnin hazırlanması

Anlaşmaya:

• Her iki taşınmazın tapu bilgileri
• Teknik kroki
• Geçidin genişliği
• Yaya, araç ve tarım makinesi kullanımı
• Yol yapım ve bakım giderleri
• Devredilecek alan ve bedeli
• Harç ve masraf paylaşımı
• Gerekli kurum onayları
• Zorunlu icra edilebilirlik şerhi
• Tapu tescil sırası

yazılır.

Çıkarılacak ders

Komşuluk sorununda yalnız geçmiş tartışmayı sona erdirmek yetmez. Gelecekte mülk el değiştirdiğinde de uygulanacak çözüm isteniyorsa kişisel söz yerine doğru ayni hak ve tapu tescili gerekir.

Örnek 7 — Anlaşmamanın doğru sonuç olduğu dosya

Olay

Serap, kurgusal bir yatırım şirketinin kendisine ait arsayı piyasa değerinin çok altında satın almak için yaşlılığından yararlandığını ileri sürer. Şirket geçerli sözleşme bulunduğunu savunur. Serap toplantıya yanında bir akrabasıyla gelir; akrabası onun yerine sürekli cevap verir ve “Bugün imzalamazsan hiçbir şey alamazsın” der.

Güvenlik değerlendirmesi

Arabulucu Serap’la ayrı görüşür. Serap sözleşmeyi anlamadığını, kendi avukatı bulunmadığını ve akrabasından çekindiğini söyler.

Şirket aynı gün kesin feragat içeren bir ödeme teklifi sunar.

Sürecin sonucu

Arabulucu:

• Serap’ın özgür ve bilgili karar verip veremediğini değerlendirir.
• Bağımsız hukuki yardım alma imkânını açıklar.
• Aynı gün imza baskısına izin vermez.
• Gerekli güvenli katılım koşulları oluşmadığında süreci anlaşmayla sonuçlandırmaya çalışmaz.

Serap teklif kabul etmez ve dosya anlaşamama ile kapanır. Daha sonra bağımsız hukuki yardım alır.

Çıkarılacak ders

Her anlaşma iyi sonuç değildir. İradeyi bozan baskı, ciddi bilgi eksikliği veya temsil sorunu varsa anlaşmamak sürecin en güvenli sonucu olabilir.

Örneklerden çıkarılacak ortak sonuçlar

1. Doğru başvuru yolu, müzakereden önce belirlenir.
2. Belgeler olay sırasına ve talep kalemlerine göre hazırlanır.
3. Toplantıya karar yetkisi olan kişiler katılır.
4. Teknik sorunlarda bağımsız uzman desteği kullanılır.
5. İlk taleple gerçek ihtiyaç birbirinden ayrılır.
6. Para kadar vade, teminat, teslim ve vergi de değerlendirilir.
7. Üçüncü kişilerin ve kamu kurumlarının hakları korunur.
8. Anlaşma uygulanabilir adımlar hâlinde yazılır.
9. Taşınmaz devrinde şerh, kesinleşme ve tapu tescili planlanır.
10. Özgür ve bilgili irade yoksa anlaşma yapılmaz.

Mevzuat ve güncellik notu

Bu bölüm yeni hukuki kural getirmez. Örnekler, kitabın önceki bölümlerinde açıklanan ve resmî kaynaklarla kontrol edilen ilkelerin uygulamasını göstermek amacıyla hazırlanmıştır.

Son kontrol tarihi: 8 Ağustos 2026

Örneklerdeki tutarlar, tarihler, oranlar ve taraflar tamamen kurgusaldır. Gerçek bir uyuşmazlıkta görev, süre, hesap ve anlaşma sonuçları somut belgelere ve yürürlükteki hukuka göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu bölüm hukuki danışmanlık değildir. Eğitim ve genel bilgilendirme amacı taşır.